सुदूरपश्चिम नेपालमा कार्यरत मूत्ररोग विशेषज्ञका रूपमा, डा. सुमित कर्णको विश्वास छ कि उन्नत स्वास्थ्य सेवा केवल सजिलै खर्च वहन गर्न सक्ने मानिसहरूमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। उहाँको सामाजिक उत्तरदायित्व सम्बन्धी काम सीमित आर्थिक साधन भएका बिरामीहरू, विशेषगरी दीर्घकालीन मिर्गौला रोग (Chronic Kidney Disease – CKD) का बिरामीहरूका लागि अत्यावश्यक मूत्ररोग सम्बन्धी शल्यक्रियामा पहुँच सुधार गर्ने उद्देश्यमा केन्द्रित छ।
मूल सिद्धान्त सरल छ: प्रत्येक बिरामीलाई आफ्नै परिवारको सदस्य झैँ इमान्दारी, माया र जिम्मेवारीका साथ उपचार गर्ने, र आफ्नो सीप त्यहाँ प्रयोग गर्ने जहाँले बिरामीको जीवनस्तरमा सबैभन्दा ठूलो सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छ।
नेपालमा अन्तिम चरणको मिर्गौला रोग (End-Stage Kidney Disease) भएका बिरामीका लागि सरकारले विभिन्न केन्द्रहरूमा निःशुल्क वा सहुलियतपूर्ण हेमोडायलाइसिस सेवालाई सहयोग गर्ने महत्वपूर्ण कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेको छ। तर धेरै बिरामीहरूलाई सुरक्षित र दीर्घकालीन डायलाइसिसका लागि आवश्यक प्रारम्भिक भास्कुलर एक्सेस शल्यक्रिया — अर्थात् आर्टेरियो–भेनस फिस्टुला (AVF) बनाउने खर्च व्यहोर्न अझै पनि कठिन हुन्छ।
यही खाडल पूर्ति गर्नका लागि, डा. सुमित कर्णले माया मेट्रो अस्पतालको सहकार्यमा सुदूरपश्चिम प्रदेशका आर्थिक रूपले कमजोर तथा अन्तिम चरणको मिर्गौला रोग भएका बिरामीहरूका लागि निःशुल्क AV-फिस्टुला शल्यक्रिया कार्यक्रम सुरु गर्नुभएको छ।
आर्टेरियो–भेनस फिस्टुला (AVF) हेमोडायलाइसिसका लागि मनसायन (vascular access) को सबैभन्दा उपयुक्त र दीर्घकालीन माध्यम मानिन्छ। अस्थायी डायलाइसिस क्याथेटरको तुलनामा यसले राम्रो र स्थिर रक्त प्रवाह दिन्छ, संक्रमणको सम्भावना कम हुन्छ र दीर्घकालीन रूपमा टिकाउ हुन्छ।
धेरै बिरामीका लागि राम्रोसँग काम गर्ने AVF हुनु भनेको जोखिमयुक्त, पटक–पटक रोकिएको डायलाइसिस र दीर्घकालीन स्थिर उपचार बीचको ठूलो फरक हो।
यो पहल मुख्यतया निम्न प्रकारका अन्तिम चरणको मिर्गौला रोग भएका बिरामीहरूका लागि हो:
योग्य बिरामीले सिधै अस्पतालमा सम्पर्क गर्न सक्छन्, वा डायलाइसिस युनिट तथा सम्बन्धित चिकित्सक/नेफ्रोलोजिस्टमार्फत पहिचान हुन सक्छन्।
आवश्यक परे क्लिनिकल मूल्याङ्कन र भास्कुलर म्यापिङ (नस तथा धमनी परीक्षण) पछि, उपलब्ध सहयोग अनुसार AV-फिस्टुला शल्यक्रिया निःशुल्क तथा अन्य सम्बन्धित शुल्कहरू धेरै कम दरमा गरिन्छ।
आर्थिक अभावका कारण कुनै पनि बिरामीको दीर्घकालीन डायलाइसिस एक्सेस (AV-फिस्टुला) ढिला हुन/ छुट्न नदिनु नै मुख्य लक्ष्य हो।
समयसँगै यो कार्यक्रमलाई अस्पतालको सहयोग, व्यक्तिगत योगदान तथा भविष्यका साझेदारहरूको साथमा दीर्घकालीन रूपमा समझदारीपूर्वक सञ्चालन हुने स्थायी मोडेलमा रूपान्तरण गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
“स्वास्थ्य क्षेत्रमा सामाजिक उत्तरदायित्व केवल एउटा शल्यक्रियामा सीमित हुँदैन।”
दैनिक अभ्यासमा डा. कर्णले विशेष रूपमा निम्न कुरामा ध्यान दिनुहुन्छ:
यस्ता धेरै प्रयासहरू परामर्श कक्ष वा अपरेसन थियेटर बाहिरबाट देखिँदैनन्। तर उहाँका लागि यिनै कामहरू नै नैतिक, इमानदार र करुणामय चिकित्सा अभ्यासको केन्द्रमा रहेका विषयहरू हुन्।
समयसँगै डा. कर्णले मिर्गौला तथा मूत्ररोग सम्बन्धी सेवाहरू नेपालको सेवा–विहीन वा कम पहुँच भएका क्षेत्रहरूमा विस्तार गर्न समर्पित छुट्टै प्लेटफर्ममार्फत यी सामाजिक कामहरूलाई अझ औपचारिक र संयोजित रूपमा अघि बढाउने लक्ष्य राख्नु भएको छ। दीर्घकालीन दृष्टि यस प्रकारका छन्:
यस्तो औपचारिक प्लेटफर्म पूर्णरूपमा स्थापना नहुँदासम्म पनि माया मेट्रो अस्पतालमा दैनिक क्लिनिकल अभ्यास र विशेष पहलहरूमार्फत यी सामाजिक प्रयासहरू शान्त तर निरन्तर रूपमा जारी रहनेछन्।
तपाईँ स्वयं दीर्घकालीन मिर्गौला रोग (CKD) को बिरामी हुनुहुन्छ वा नातागोता/परिवारमा कसैलाई डायलाइसिसको आवश्यकता रहेको छ र डायलाइसिस एक्सेस (AV फिस्टुला वा हेमोडायलाइसिस क्याथेटर) सम्बन्धी जानकारी चाहनुहुन्छ भने, तपाईँले माया मेट्रो अस्पताल मा सिधै सम्पर्क गरी डा. सुमित कर्णसँग निःशुल्क परामर्श लिन सक्नुहुन्छ।
थप जानकारीका लागि सम्पर्क व्यक्ति:
श्री जगत महता, फोन/Whatsapp: +९७७-९८४४५८६१२३
यी सामाजिक पहलहरूबारे थप जानकारी लिन चाहने वा समर्थन गर्न चाहने व्यक्ति वा संस्थाहरूले इमेलमार्फत पनि सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ: contact@sumeetkarna.com.np। औपचारिक दान (donation) सम्बन्धी व्यवस्था र समर्पित कार्यक्रमहरू भविष्यमा आवश्यकता र तयारीअनुसार अलगै रूपमा सार्वजनिक गरिनेछ।
यो पृष्ठले मिर्गौला तथा मूत्ररोग सेवामा पहुँच र सचेतना सुधार गर्न भइरहेको प्रयासको बारेमा जानकारी मात्र दिन्छ। यहाँ उल्लेखित सामग्रीले अस्पतालको आधिकारिक नीति, सरकारी योजना वा व्यक्तिगत क्लिनिकल परामर्श (चिकित्सकसँगको प्रत्यक्ष सल्लाह) लाई प्रतिस्थापन गर्दैन।